De Salon Heruitgevonden

Op 30 januari 2026 organiseert SALON – Society for the Arts of the Long Nineteenth Century (voorheen ESNA), in samenwerking met het RKD, het jaarlijkse Winter Seminar. Dit jaar staat het seminar volledig in het teken van een reflectie op onze vernieuwde naam én op het salonconcept dat deze naam inspireert. Onder de titel De Salon Heruitgevonden gaan we samen na hoe de salon – als ruimte voor ontmoeting, gesprek en gedeelde kunstbeschouwing – zich ontwikkelde in de lange negentiende eeuw, en wat deze traditie kan betekenen voor SALON vandaag en in de toekomst.

Het woord “salon” verwees in de negentiende eeuw naar verschillende praktijken en contexten. Enerzijds waren er de huiskamer- en sociabiliteitssalons: uiteenlopende vormen van culturele en intellectuele samenkomsten waarin kunst, conversatie, muziek en netwerken een centrale plek innamen. Anderzijds waren er de officiële salons, tentoonstellingen waar hedendaagse kunst werd gepresenteerd aan een breed publiek, besproken en beoordeeld, en waar reputaties, genres en artistieke vernieuwing werden gevormd of juist tegengehouden. Hoewel deze praktijken sterk van elkaar verschilden in vorm, doel en schaal, deelden ze één cruciale functie: het creëren van een platform voor gezamenlijke kunstbeschouwing en uitwisseling.

Juist in de negentiende eeuw kregen veel van de associaties die wij vandaag met “de salon” verbinden hun herkenbare vorm — van het idee van een culturele gemeenschap die zich rond kunst verzamelt, tot het spanningsveld tussen openbaarheid, smaakvorming en kritische uitwisseling. Dit maakt de salon een rijk en veelzijdig vertrekpunt om na te denken over hoe wij als hedendaagse organisatie onderzoek, onderwijs, museale praktijk en publiekswerking vormgeven.

Tijdens het Winter Seminar willen we gezamenlijk onderzoeken hoe deze verschillende salontradities functioneerden, welke sociale en institutionele dynamieken daarbij een rol speelden, en hoe ze zich verhouden tot de manieren waarop wij vandaag kunst presenteren, bespreken en ervaren. We reflecteren op de hedendaagse relevantie van het salonmodel: Wat kunnen wij eruit meenemen voor onze werking als SALON-community? Welke vormen van ontmoeting, dialoog en samenwerking zijn nodig voor de toekomst? En hoe kunnen we, geïnspireerd door historische salons, nieuwe ruimtes creëren waarin ideeën kunnen circuleren en gedeelde kennis kan groeien?